خوش گلدینیز ×××

 

به وب سایت خاروانا خوش آمدید

جهت مشاهده جدیدترین اخبار خاروانا بر روی لینک زیر کلیک کنید

خاروانا نیوز

جهت مشاهده تصاویر زیبا از خاروانا اینجا کلیک کنید

معرفی اجمالی خاروانا

معرفی نامه

نام                    خاروانا

رده                    شهر

شهرستان           ورزقان

استان               آذربایجان شرقی

کشور                ایران       

زبان                   ترکی اذربایجانی

دین                   اسلام  (شیعه )

اکثر ساکنین این شهر به کشاورزی ودامپروری مشغول هستند وبا توجه به اینکه در سالهای گذشته خیل عظیمی از جوانان این شهر به شهرهای دیگر مهاجرت کرده اند میانگین سنی ساکنین این شهر تقریبا بالا است.  

فرآورده‌ها

گندم، جو، برنج، سیب و زردآلو، سیب زمینی، دام و فرآورده‌های دامی وعسل معروف کوههای کمتال. 

آب کشاورزی عمدتا از رودخانه ای  به نام محلی بویوک چای که از چشمه های واقع در ییلاقهای خارونا سرچشمه می گیرد و از طریق لوله کشی به  خاروانا انتقال داده شده که در  اکثر زمین ها ی  زراعی از این آب جهت آبیاری استفاده می شود .

سابقه تاریخی: از روزگار سلجوقیان و اوایل یورش مغولان آثاری چند بجا مانده هنگام گذر سپاهیان نادرشاه به سوی قفقاز و داغستان، خاروانا محل استراحت سپاهیان نادر بود. در عهد قاجاریه خاروانا از نظر نظامی و سیاسی اهمیت داشت. ودرحال حاضر نیز به دلیل قرار گرفتن در نوارمرزی ایران با ارمنستان به عنوان یکی از نقاط استراتژیک استان اذربایجان شرقی وکشور ایران است ولی با این وجود مورد بی لطفی مسولان استانی ومنطقه ای قرارگرفته ونبود امکانات رفاهی ،اشتغال و... مورد نیاز ودر حد اعتدال موجب مهاجرت عده کثیری از ساکنین این شهر به مناطق دیگر علی الخصوص به شهر تهران شده است .

موقعیت طبیعی: این شهر از سمت شمال با طبیعت حفاظت شده کیامکی وکوه کمتال واز سمت جنوب کوه گولر احاطه شده است.همسایه شرقی این شهر روستای لیلاب از توابع بخش خاروانا واز غرب روستای ملک قضات می باشد .

تجارت و بازرگاني: قرار گرفتن شهرستان ورزقان در شمال استان و نزديكي شهر خاروانا به مرزهاي شمالي يك فرصت مناسب و بي نظير براي اين شهرستان و بخش خاروانا محسوب مي شود كه مي توان از اين فرصت و موقعيت براي توسعه تجارت و بازرگاني و ايجاد بازارچه مرزي و منطقه آزاد تجاري و ... استفاده كرد. اين مهم اگر برنامه ريزي و اجرايي شود تاثير بسزايي در رشد و توسعه شهرستان و بخش خاروانا خواهد داشت كه حتي به ارتقاء موقعيت و سطوح مديريتي بخش خاروانا خواهد انجاميد.

فرهنگی واچتماعی : به دلیل اینکه این شهر یک شهر کوچکی است وبا توجه به اینکه اکثر ساکنین این شهر همدیگر را می شناسد فلذا میزان سرمایه اجتماعی (میزان اعتماد ) در سطح بالایی میباشد . همچنین وجود دانشگاه های ازادوپیام نور دراین شهر زمینه های مهمی را برای گسترش فرهنگ را فراهم کرده است امیدانست که بتوانیم از این فرصت حداکثر استفاده را بکنیم .

آثار باستانی ومناظر دیدنی شهر

  مسجدجامع خاروانا :

اين بنا در  مرکزشهر خاروانا واقع شده است. بناي اصلي مسجد به سده هاي ششم و هفتم هجري منسوب مي باشد که در دوره قاجاريه مرمت و تعمير شده است. درازاي اين مسجد 60/19 متر و پهناي آن 80 /13 متر و قطر گنبد اصلي آن 8/5 متر است. فضاي زير گنبد از پنجره هاي ديوار خاوري نور مي گيرد. در بخش شمالي بنا که مقطعي صليب وار دارد سکوي مرتفعي است که ازطريق پلکاني که از مدخل ديوار شمالي شروع مي شود، قابل دسترسي است. در اصل، تنها مدخل فضاي زير گنبد، از طريق ايوان بوده که بعد ها با برش مورب گوشه شمالي ديوار راهروي ديگري به اين فضا باز کرده اند. در شمال گنبد خانه، اتاق طويلي با در گنبد، طاق نما و پنجره هاي باريک وجود دارد که تنها از طريق مدخل شمالي مي توان به آن وارد شد. گمان مي رود که اين فضا به نمازخانه بانوان يا قرائت قرآن اختصاص داشته است. ظاهرا بناي فعلي مسجد در دوره شاه صفي (در عهد صفوي) احداث و در دوره قاجار تعمير شده باشد. در اين مسجد دو کبيته نيز وجود دارد.

ییلاقهای خاروانا :

مناطق ییلاقی خاروانا که در قسمت جنوبی این شهر قرار دارند وهم اکنون نیز به عنوان چراگاه دام های این شهر می باشد بدون شک یکی از بکرترین ودست نخورده ترین طبیعت های استان آذربایجان شرقی می باشد به طوری که در فصل بهار معنای واقعی بهشت دراین مناطق متجلی می شود با وجود اینکه ازکمترین امکانات  توریستی هم برخوردار نیست ولی سالانه وبا رسیدن فصل بهار عده کثیری به این ییلاق ها سفر می کنند.

منبع: وبلاگ خاروانا وطن (موذنی)

خاروانا و دیزمار

خاروانا یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی ایران است.حمد الله مستوفی (750-680) در صفحه 132 کتاب نزهة القلوب منطقه دیزمار را ولایت یکپارچه می‌داند که این امر نشانگر این است که تقسیم بندی دیزمار به قسمت‌ مرکزی،غربی و شرقی جنبه تاریخی ندارد.او درباره دیزمار می‌نویسد: "دیزمار ولایتی است در شمال تبریز کما بیش پنجاه پاره دیه بود و دوزال و کوردشت و قولان و هزار[=هراس که روستای تاریخی اوشتبین از اجتماع سه آبادی هراس ، سیاوشان و جعفرآباد بوجود آمده است.] و خاروانا از معظمات آن . هوایش معتدل به گرمی و آبش از آن جبال بر می خیزد و فضلابش در ارس می ریزد حاصلش غله و پنبه و انگور و میوه به همه انواع می باشد و پیشتر از همه جا رسد و نوباوه تبریز از آنجا باشدحقوق دیوانش چهل هزار و هشتصد دینار است" . [لازم به ذکر است که در زمان صفویه عشایر پیرعلیلو،مقدم ، بایبردلو،چلبیانلو،سادات شامی کوه کمر و ...در منطقه ارسباران و بویژه دیزمار ساکن شدند.موج دوم مهاجرت از آن سوی ارس در زمان فتحلیشاه قاجار روی داد که در آن زمان قاجار کرداحمد ، عشایر پسیان ، الیاسکانلو و ...در آبادی‌هایی ساکن شدند و دیزمار در گذشته نه چندان دور 196 آبادی بزرگ و کوچک داشت و خاروانا مرکز سیاسی-اداری و اشتبین مرکز فرهنگی محال دیزمار ارسباران محسوب می‌شود. ] این شهر مرکز بخش خاروانا شهرستان ورزقان است.

منبع: ویکی پدیا

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7

خاروانا تاریخی ترین شهر منطقه

خاروانا یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی ایران است.محال دیزمار ارسباران به مرکزیت تاریخی خاروانا مشتمل بر 105 روستا از 12 کیلومتری ورزقان از روستای علویق شروع می‌شود. خاروانا در مسیر جاده باستانی اردوباد-تبریز قرار دارد و هنوز نیز این مسیر را به آن نام می خوانند.در گذشته خاروانا دارای جنگل های متعددی بوده که در دامنه غربی کوهستان کامتال بقایای جنگل ناران بسیار مشهود است.دو واحد جنگلی مقابل نوردوز و در دامنه های شمالی کامتال هنوز پابرجاست.دیزمار از طرف جنوب شرقی به شهر تبریز و از طرف جنوب غربی به دهستان رودقات از توابع بخش صوفیان، از طرف غرب به دهستان‌های زنوز از توابع مرند، دهستان ارسی از توابع هادیشهر، محال هرزندات مرند، دهستان بناب جدید(بناب مرند) و از طرف شمال با رود مرزی ارس و از طرف شرق با محال ازومدول، دهستان‌های منجوان و حسن آباد از توابع بخش خداآفرین ختم می‌شود.در گذشته دیزمار منطقه یکپارچه‌ای بوده که شهر توریستی خاروانا مرکز سیاسی و روستای تاریخی اشتبین مرکز فرهنگی آن محال به حساب می‌آمد.  امروزه غرب و شمال غربی دیزمار ارسباران تحت عنوان دیزمار غربی (بخش سیه رود) ضمیمه شهرستان جلفا شده است.شمال شرقی دیزمار به مرکزیت روستای دیدنی مردانقم تحت عنوان دیزمار شرقی (بخش خداآفرین) ضمیمه شهرستان کلیبر شده است.جنوب و شرق دیزمار از روستای علویق تا روستاهای ونستان، ملک طالش، کرینگان و ...ضمیمه ازومدول(بخش مرکزی) شهرستان ورزقان شده است. دیزمار غربی (بخش سیه رود از توابع شهرستان جلفا) از بقیه مناطق دیزمار و حتی ارسباران پیشرفته تر است.در مورد وجه تسمیه این شهر برخی خاروانا را خرداد می دانند و معتقدند که 12 قصبه بنام 12 ماه سال در منطقه بوده است.این عده اردوباد در جمهوری نخجوان را اردیبهشت می دانند.حسینقلی کاتبی در صفحه ی 77 کتاب زبانهای باستانی آذربایجان چنین می نویسد:"خوروانق از ترکیب دو کلمه ی خور به معنای خورشید و وانق به معنای نگهبان است." و این از نشانه های دوره میترا پرستی در عهد اشکانی است، اما با مطالعات بیشتر در تاریخ منطقه به قومی به نام خاروانا بر می خوریم که در زمان اورارتوها در این ناحیه زندگی می کرده اند.اوج شکوفایی شهر خاروانا به عهد سلجوقیان بر می گردد. در این دوره، خاروانا از مهمترین مراکز نظامی سلسله ی ترک نژاد سلجوقی بود و حسام الدین دیز ماری از اهالی این منطقه که از بزرگان ارتش سلجوقیان بشمار می رفت خدمات زیادی را به سلسله طغرل سلجوقی انجام داد. بهروز خاماچی نیز در کتاب جغرافیای آذربایجان شرقی از خاروانا به عنوان شهری نظامی در عهد مغول یاد می کند. شهر خاروانا با این پیشینه پر افتخار تاریخی، امروزه در گمنامی به سر برده و چشم به عنایت مسولان دارد. شهر خاروانا علاوه بر قدمت و تاریخ درخشانش که وجود اماکن وبناهای تاریخی خود مبین این واقعیت است از موقعیت طبیعی مناسب جهت تبدیل شدن به یک منطقه توریستی برخوردار است. شهر خاروانا به دلیل کوهستانی بودنش می تواند بافت زیبایی به خود بگیرد و با توجه به اینکه همه ساله تورهای سیاحتی زیادی جهت تفریح و سیاحت از قلعه ی جوشین و آبشار گل آخور بازدید می کنند، در صورت تاسیس مراکز تفریحی و اقامتی مناسب می توان پای گردشگران را به این شهرکشاند. به هر حال در صورتی که بخشداری، شهرداری، و شورای شهر خاروانا بتوانند با استفاده از نظرات کارشناسان مربوطه یک برنامه میان مدت در این زمینه تنظیم نمایند، مطمئنا این شهر و منطقه می تواند از رشد و شکوفایی قابل قبولی برخوردار شود در دوره دوم جنگ‌های ایران و روس، پس از آنکه سپاهیان روس بر اردوی سپاه ایران در گرمادوز شبیخون زدند، عباس میرزا فرمانده سپاه ایران به سمت غرب یعنی دیزمار ارسباران (خاروانا) عقب نشینی کرد.او می‌خواست مانع از پیشروی روس‌ها به سمت تبریز شود.زیرا پادگان نسبتاً مدرن ایران (قلعه کردشت) در این منطقه قرار داشت.کوههای النگز واقع در شمال ارس و کوههای سر به فلک کشیده ارسباران(کمتال و کمچی) در جنوب ارس و نیز رود خروشان ارس سنگر طبیعی برای او ایجاد کرده بود.متاسفانه برتری توپخانه دشمن روس باعث شد جنگ به مدت یک ماه در محل شهر خاروانا ادامه یابد.از این رو شهر خاروانا به کلی ویران شد و بیشتر اهالی به اصفهان و تبریز مهاجرت کردند. بنا به گفته ریش سفیدان، طایفه کوچک قدیملی (آغاسی بیگلوها و علی بیگلوها) از بقایای مردمان قدیمی شهر تاریخی خاروانا محسوب می‌شوند. طوایف بزرگ سادات، مقدم، پیر علیلوها، اللهوردیلی‌ها، نقدیلوها، تقی بیگلوها و نجفلوها بعداً به این شهر مهاجرت نموده‌اند و ریشه آنها به عشایر منطقه و روستاهای کوه کمر، مرزآباد، اردوباد نخجوان، گنجه و ...بر می‌گردد.به جرات می توان گفت که شهر خاروانا قدیمی ترین شهر زنده شهرستان ورزقان و منطقه دیزمار است.

منبع

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.

این مطلب از منبع زیر کپی شده است:

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7

خارونا

بخش خاروانا، مشكلات و راه كارها  

اين بخش يكي از دو بخش شهرستان ورزقان است كه هنوز هم از محروميت مفرط رنج مي برد. مشكلات منطقه اعم از عقب ماندگي هاي عمراني، صنعتي، اقتصادي، تجاري، بهداشتي و درماني، فرهنگي و آموزشي، حمايتي و ... از مسائلي است كه نمي توان انتظار داشت كه يك شبه حل شود ولي آنچه اميد بخش است اين است كه براي رفع آنها برنامه و سياست گذاري جدي و زمان بندي شده وجود داشته باشد. عدم وجود يك برنامه مدون در ذهن و عمل جهت رفع اين مشكلات تا بحال موجب مهاجرت مردم از اين منطقه به مناطق برخوردار شده و عقب ماندگي و فقر و محروميت را به اين منطقه ارزاني داشته است. عمده ترين و محوري ترين مشكلاتي كه حل انها به از بين رفتن ساير مشكلات توسعه اين بخش و شهرستان مربوطه كمك مي كند عبارتند از:

1- راه هاي مواصلاتي بخش خاروانا: راه ارتباطي محور خاروانا – دستجرد – جلفا مهم ترين راه ارتباطي مركز بخش و شهرستان ورزقان به شهرستان هم جوار جلفا محسوب مي شود كه مردم بخش خاروانا بيشتر از اين راه كه هنوز هم خاكي است استفاده مي كنند. عدم بهسازي و آسفالت ريزي اين راه موجب شده هم بخش خاروانا و هم خود شهرستان ورزقان در بن بست قرار گيرد و مردم بخش خاروانا نيز با مشكل روبرو شوند. آسفالت كردن اين راه و نوسازي آن در آينده نزديك نقش مهمي در آسايش و توسعه شهرستان ورزقان و بخش خاروانا خواهد داشت.

راه ارتباطي ورزقان – خاروانا نيز يك راه فرسوده و پرخطر محسوب مي شود كه نوسازي آن به همراه محور فوق الذكر شهرستان ورزقان و بخش خاروانا را از بن بست خارج كرده و ضمن اينكه شرق و غرب شمال استان را به هم وصل كرده، دو استان اردبيل و آذربايجان غربي را به هم وصل مي كند و در توسعه و پيشرفت شهرستان و بخش خاروانا نقش اساسي ايفا مي كند. علاوه بر اين نوسازي و آسفالت كردن راه هاي خاروانا – نودوز و خاروانا – ارزيل – تبريز نيز بر آسايش مردم و توسعه اين بخش نقش قابل توجهي خواهد داشت.

2- تجارت و بازرگاني: قرار گرفتن شهرستان ورزقان در شمال استان و نزديكي شهر خاروانا به مرزهاي شمالي يك فرصت مناسب و بي نظير براي اين شهرستان و بخش خاروانا محسوب مي شود كه مي توان از اين فرصت و موقعيت براي توسعه تجارت و بازرگاني و ايجاد بازارچه مرزي و منطقه آزاد تجاري و ... استفاده كرد. اين مهم اگر برنامه ريزي و اجرايي شود تاثير بسزايي در رشد و توسعه شهرستان و بخش خاروانا خواهد داشت كه حتي به ارتقاء موقعيت و سطوح مديريتي بخش خاروانا خواهد انجاميد.

3- صنعت و معدن: توجه به صنايع و معادن اين بخش و اقدامات عملي در راستاي استخراج و بهره برداري از معادن شناخته شده اي چون معدن طلاي اندريان و معدن سيمان ارزيل و مس آستمال و مطالعه و اكتشاف ساير معادن و منابع احتمالي و احداث كارخانجات مربوطه در همين محل موجب توسعه اقتصادي و صنعتي بخش خاروانا و شهرستان و بالا رفتن سطح درآمد مردم و گسترش رفاه و از بين رفتن محروميت خواهد شد.

4- توسعه فرهنگي – آموزشي و ساير بخش هاي توسعه: رشد و توسعه اقتصادي و عمراني بستر ساير ابعاد توسعه نيز محسوب مي شود. رشد و توسعه اقتصادي و عمراني از يك طرف موجب بالا رفتن درآمد مردم مي شود و از طرف ديگر موجب مي شود گروه ها و دستجات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و  سياسي شكل گرفته و با يكديگر به رقابت پرداخته، شكوفايي و پويايي را به جامعه به ارمغان آورند. البته لازم به ذكر است كه مطالب فوق الذكر تنها بخشي از مشكلات و راه كارهاي برون رفت از آن مشكلات مي باشد.

منبع: وبلاگ  آقای دهقانی

*********************************************************

در سال ۲۰۰۰قبل از ميلاد در عصر حضرت سليمان بن داوود و در اوايل آغاز حكومت بزرگ آشوريان، شهر خاروانا ٫٬ خرداد٫٬ نام داشته و جزء ۱۲شهر اصحاب رس كه در قرآن و نهج البلاغه نين آمده،ميباشد.پس از آن خرداد نام ديگری بر خود ميگيرد و مادها بزرگترين قلعه های خود را در اين منطقه بنا می نهند و خرداد دژ ماد نام می گيرد.
پس از گذشت مدتهای مديد دژماد به دزماد و نهايتاً به دزمار تبديل می شود و هم اكنون به نام ٫٬ماهال ديزمار٫٬ معروف است.

ابن حوقل بغدادی در نقشه جغرافيايی خود شهر خاروانای فعلی را به نام دزمار ثبت كرده است.

مقالات

مظلومیت و محرومیت خاروانا، مقصر کیست؟

قره داغ سرزمین  طلای سرخ آذربایجان (سرزمین طلای سرخ ایران) است و چشم و چراغ قره داغ ، منطقه خاروانا می باشد منطقه ای که عظمت و اقتدار آن در طول تاریخ هر انسانی را به حیرت واداشته است.

آری خاروانا دیار علامه جعفری،آیت الله مدنی و دهها رجال نامی دیگر است اما افسوس ، این منطقه با آن عظمت و افتخار محرومترین و مظلومترین منطقه آذربایجان(محرومترین منطقه ایران) است.من در این مقاله کوتاه می خواهم کمی درباره علل محرومیت وعقب ماندگی خاروانا برایتان بگویم.

اگر نگاهی کوتاه به گذشته خاروانا بیندازیم در می یابیم که اگر آذربایجانشرقی مهاجرفرستنده ترین استان کشور باشد خاروانا مهاجرفرستنده ترین شهرستان این استان است . بد نیست بدانید که تعداد خانوارهایی که از این منطقه مهاجرت کرده ودر تهران ساکن هستند حدودا چهار برابر خانوارهایی است که هم اکنون در خاروانا سکونت دارند و این در حالی است که تعداد زیادی نیز به سایر شهرهای بزرگ مهاجرت کرده اند. پس با گفتن نکته فوق معلوم می شود که مقصر اصلی عقب ماندگی منطقه خود اهالی آن بوده اند اگر آنهایی که رفته اند در این شهرستان می ماندند وضعیت منطقه این چنین نبود.(جای تعجب آنجاست که اکثر خانوارهایی که طی سالهای اخیر مهاجرت کرده اند نمی توانند حتی آن درامدی را که می توانستند در اینجا داشته باشند در آنجا کسب کنند). پس این بهانه که نبود درآمد باعث مهاجرت آنها شده است قابل قبول نیست.

اما مسئولین منطقه از حرفهای من سوئ استفاده نکنند که تقصیر آنها نیز در عقب ماندگی منطقه کم نبوده است از نماینده مجلس گرفته تا شورای اسلامی شهر و شهرداری و ... همگی در کار خود کوتاهی کرده اند. چه بودجه های کلانی که داده شده ولی جذب نشده اندو یا اگر جذب شده اند به جیب این و آن رفته اند(اگر به اسناد و مدارک مجلس نگاه کنید جاده خاروانا-ورزقان ، هفت هشت سال پیش آسفالت ریزی شده است در حالی که عملا سال گذشته این جاده آسفالت شد)و چه روستاها و حتی دهستانهایی که در طول سالهای اخیر از خاروانا منفک شده و به سایر شهرستانها واگذار شده اند.

آنهایی که می گویند این منطفه کم درآمد است بدانند که تابع تولید این منطقه را میتوان با کمی فکر و منطق بالا برد وصدها شغل ایجاد کرد . خاک منطقه استعداد کشاورزی فوق العاده ای دارد ، پس باید از این استعداد استفاده کرد. طبیعت و آثار باستانی و تاریخی این منطقه را فقط اهالی منطقه میشناسند پس شناساندن اینها به سایر مردم کشور می تواند منبع درآمد خوبی ایجاد کند و دهها کار دیگر میتوان برای بالا بردن درآمد انجام داد

همچنین باید اضافه کرد که یکی از دلایل مهاجرت مردم میتواند کمبود امکانات ،از جمله امکانات پزشکی،بهداشتی،رفاهی،آموزشی و...باشد که باید با زیر فشار گذاشتن مسئولین، منطقه را به این امکانات مجهز کرد. بالاخره میخواهم بگویم که نباید از جلوی مشکلات فرار کرد باید ماند و جنگید.

سرمایه داران عزیز خاروانایی ساکن پایتخت باید بدانند حتی با سرمایه گذاری یک دهم سرمایه ای که دارند میتوانند در منطقه صدها شغل ایجاد کنند.به جای آنکه در تهران،کرج،قزوین و... سرمایه گذاری کنید کمی هم به فکر وطن و دیار خود باشید(بونو بیلینکی هر هاردا اولساز گنه اؤز توپراقیزا قاییداجاقسینیزو سیزه قالان آنجاق اؤزوطنیز اولاجاق)

در آخر از تمام مردم منطقه ، مسئولین محترم، خاروانایی های مقیم تهران و سایر شهرهای بزرگ ، عاجزانه خواهش می کنم از کوچکترین کاری که در حق منطقه از دستشان بر می آید دریغ نکنند چرا که این منطقه لیاقت پیشرفت دارد . باید کاری کنیم که این منطقه به معنای واقعی کلمه چشم و چراغ قره داغ و آذربایجان شودو

همچنین از تمام کسانی که در طول عمر خود از هیچ تلاشی در حق این منطقه دریغ نکرده اند و همیشه به فکر وطن مادری خود بوده اند صمیمانه تشکر می کنم.( گلین بیر اولاق،ال اله وئراق،منطقه میزی آباد ائلیاق)

                                                    

                                 

 

آثار تاریخی و توریستی

  

آثار تاریخی و جاذبه‌های توریستی خاروانا و ورزقان:         از وب سایت شهرستان ورزقان

ردیف	نام آثار تاریخی یا جاذبه‌های توریستی	شرح مختصری از وضعیت آثار
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10	جنگلهای منطقه هفت چشمه جنگلهای منطقه چیچکلو جنگلهای منطقه ونستان جنگلهای منطقه کرینگان ییلاق مشک عنبر ییلاق گولر خاروانا ییلاق پیر سقا آبشار گل آخور سد زر آباد روستاهای تاریخی آستمال، آبخواره ، ارزیل، گل آخور، کرینگان،ملک طالش	-
11	مسجد جامع خاروانا	این مسجد که از طرف میراث فرهنگی به ثبت رسیده وبا قدمت 800 ساله نگین دیزمار میباشد.
12	مسجد سیدلر خاروانا	بنای این مسجد نیز حکایت از گذشته های بسیار دور دارد. دربعضی از نقل قولها این بنا به دوره صفویه منصوب می شود و خیلی اقوال دیگر و حتی در بین سادات نیز مشهور است که یکی از سادات شهر خاروانا در حدود 200 سال پیش ساخته است . در هر حال عظمت این بنا نشان از ذوق هنری و معماری اسلامی گذشته دارد و نگهداری آن بصورت قدیمی یکی از ضروریات است.
13 14	کاروانسرای برازین امامزاده پیر داود ونستان	-

ماخذ ، تحقیق محلی

 

4ـ6ـ آثار تاریخی و جاذبه‌های توریستی(دنباله):

ردیف	نام آثار تاریخی یا جاذبه‌های توریستی	شرح مختصری از وضعیت آثار
15	سنگ قبر 1002 ساله	گفته می شود به هنگام کندن قبر در گورستان پائین خاروانا که بیش از هزار سال قدمت دارد این کتیبه بیرون آمد . این سنگ قبر هزاران ناگفته از اوضاع دوره خلافت عباسیان در این منطقه دارد.
16	گنبد کبود درروستای کبود گنبد	-
17	کاروانسرای خاروانا مشهور به کاروانسراحیاطی	این کاروانسرای قدیمی که در مرکز روستا و در بین المسجدین قرار داشت امروز تنها قسمتی از دیوار آن در کنار خیابان مشخص است و بنیه آن تخریب شده است. آجرهای سفالی و یا در واقع پی ساختمان کاروانسرا هنوز در زیر زمین موجود است.
18	امامزاده جوشین و آستمال	-
19	امامزاده ورزقان، امامزاده جبلکی	-
20	قلعه علی بیگ در کامتال واقع در اراضی خاروانا	این قلعه به دوره اشکانیان و ساسانیان مربوط می شود.
21	کتیبه خط میخی سقندل	-
22	قلعه دوقلوی گونبسر ((گونباسار))	این قلعه در اراضی خاروانا واقع در محدوده کوه کامتال در 8 کیلومتری شه رخاروانا واقع شده است . این قلعه ها که هر کدام در نوع خود یک قلعه مستقل به حساب می آیند به ترتیب وظیفه تامین امنیت جاده ابریشم و کاروانیان و دومی یک قلعه پشتیبانی بوده است . قلعه اول که مشرف بر جاده ابریشم میباشد وظیفه تامین امنیت کاروانان که آذوقه و اسلحه ، ذغال و ابریشم حمل مینمودند را بر عهده داشت که عبارت بودند از قلعه پائین دست گونبسر ، قلعه علی بیگ در کامتال ، قلعه جوشین، قلعه عباس میرزا در کردشت . آثار قلعه ها هنوز پابر جاست.

ماخذ ، تحقیق محلی

4ـ6ـ آثار تاریخی و جاذبه‌های توریستی(دنباله):

رد یف	نام آثار تاریخی یا جاذبه‌های توریستی	شرح مختصری از وضعیت آثار
23	دیگر آثار تاریخی عبارتند از: نقوش 12 هزار ساله سونگون،آقچه قلعه در منطقه هفت چشمه، ساختمان امیر ارشد،امامزاده کرویق، قلعه جوشین، قلعه عظیم آباد، قلعه نگار در روستای نگارستان، قوچهای سنگی متعدد در روستا های ایری علیا، سقای،گال،لیلاب،بقعه شیخ شمس الدین در روستای لیلاب مربوط به دوره صفویه، سنگ نوشته های روستای اندریان ولیلاب	-

ماخذ ، تحقی ق محلی

خاروانا و پتانسیل های گردشگری آن

 نویسنده: فردین الهیاری

شهر خاروانا یکی از نقاط قدیمی شهرستان ورزقان و منطقه دیز مار است. در مورد وجه تسمیه این شهر چنین به نظر می آید که نام اصلی این شهر خوروانق به معنای نگهبان خورشید باشد.حسینقلی کاتبی در صفحه ی 77 کتاب زبانهای باستانی آذربایجان چنین می نویسد:"خوروانق از ترکیب دو کلمه ی خور به معنای خورشید و وانق به معنای نگهبان است." و این از نشانه های دوره میترا پرستی در عهد اشکانی است، اما با مطالعات بیشتر در تاریخ منطقه به قومی به نام خاروانا بر می خوریم که در زمان اورارتوها در این ناحیه زندگی می کرده اند.

اوج شکوفایی شهر خاروانا به عهد سلجوقیان بر می گردد. در این دوره ، خاروانا  از مهمترین مراکز نظامی سلسله ی ترک نژاد سلجوقی بود  و حسام الدین دیز ماری از اهالی این منطقه که از بزرگان ارتش سلجوقیان بشمار می رفت خدمات زیادی را به سلسله طغرل سلجوقی انجام داد. بهروز خاماچی نیز در کتاب جغرافیای آذر بایجان شرقی از خاروانا به عنوان شهری نظامی در عهد مغول یاد می کند.

شهر خاروانا با این پیشینه پر افتخار تاریخی، امروزه در گمنامی به سر برده  و چشم به عنایت مسولان دارد. شهر خاروانا علاوه بر قدمت و تاریخ درخشانش که وجود اماکن وبناهای تاریخی خود مبین این واقعیت است از موقعیت طبیعی مناسب جهت تبدیل شدن به یک منطقه توریستی  برخوردار است. شهر خاروانا به دلیل کوهستانی بودنش می تواند بافت زیبایی به خود بگیرد و با توجه به اینکه همه ساله تورهای سیاحتی زیادی جهت تفریح و سیاحت از  قلعه ی جوشین و آبشار گل آخور بازدید می کنند، در صورت تاسیس مراکز تفریحی و اقامتی مناسب می توان پا ی گردشگران را به این شهرکشاند. به هر حال در صورتی که بخشداری، شهرداری، و شورای شهر خاروانا بتوانند با استفاده از نظرات کارشناسان مر بوطه یک برنامة میان مدت در این زمینه تنظیم نمایند ، مطمئنا این شهر و منطقه می تواند از رشد و شکوفایی قابل قبولی برخوردار شود.

نویسنده : ت.آراز : ۱٠:۳٧ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٤/٩/۱٢
پيام هاي ديگران ( 1)      لینک دائم

نظرات شما درباره مسجد جامع خاروانا

 

 

 

مهمترین و اساسی ترین مشکل فعلی در مورد این مسجد آزاد سازی بنای مسجد می باشد بدینطریق که خانه های اطراف خریداری و همچنین طرح جامع اطراف مسجد و خود مسجد توسط شهرداری و میراث فرهنگی بررسی و طرحی قابل قبول برای آیندگان ارائه نمایند . خانه های اطراف مسجد خریداری و یک بنای سنتی در اطراف آن که شامل مدرسه علمیه > حمام ویژه مسافران > وضوخانه سرویسهای بهداشتی چند اتاق برای استراحت بازدیدکنندگان و سایر موارد در این طرح پیش بینی شود داخل مسجد در حال حاضر سفید کاری شده که رنگ آمیزی به صورت قبلی از واجبات می باشد . کاشیکاری گنبد از دیگر مهمات این مسجد است پس از تکمیل طرح > طرحی نیز ازجهت کار گذاشتن دوربین مداربسته سیستم صوتی و تصویری مناسب و زنده که سیستم تصویری تصویر داخل مسجد را در شبستان > محل زنانه نشین و درب ورودی مسجد و اتاقهایی که تازه در طرح احداث خواهند شد تصویر به صورت زنده برای بازدید کنندگان و مسجدی ها پخش گردد . کاشیکاری محراب نیز اهمیت دارد حسنقلی رشتبر لنبران عضو شورای اسلامی شهر خاروانا
مسجد جامع خاروانا
(۱۳۸۵/۹/۱۲) حسنقلی رشتبر لنبران

بي شك مسجد جامع خاروانا يكي از ديدنيترين مكانهاي تاريخي است
مسجد جامع خاروانا
(۱۳۸۴/۱۱/۱۳) علي

سلام دوست عزيز من سليقه ي شما را در ايجاد اين وبسايت بسيار تحسين مي كنم٠ شما با اين كار خود موجب آشنايي ملت آذربايجان با اماكن تاريحي و فرهنگ پربار مردم غيرتمند آذربايجان مي شويد و اين كار موجب سرافرازي و سربلندي همه ي ترك زبانان است٠ اميدوارم همواره موفق و پيروز باشيد٠
مسجد جامع خاروانا
(۱۳۸۴/۱۰/۲۶) مير حميد زاده

مطمئنا مسجد جامع خاروانا يكي از بي نظيرترين آثار باستاني و توريستي است
مسجد جامع خاروانا
(۱۳۸۴/۱۰/۲۶) ت٠آراز

این مسجد که در نوع خود هر مهندس و٠ معماری را حیرت زده میکند به نظر من از ذات و ایمان انسانهای قدیمی سر چشمه گرفته است وگنبدهای آن طوری طراحی شده است که زمانی نیازی به بلندگو در داخل مسجد نبود از لحاظ سازه ای طوری طراحی شده است که داخل مسجد هیچ ستونی موجود نیست و سقف آن همراه با گنبدش یکسره میباشد و مهندسان را به تفکر وادار میسازد که در ان زمان چگونه با مصالح ابتدایی موجود در طبیعت ساخته شده و در مقابل بلایای طبیعی بیش از ٧٠٠سال است که هنوز استوار است٠
مسجد جامع خاروانا
(۱۳۸۵/۶/۱۲) یحیی

آثار تاریخی و دیدنی قره داغ در یک نگاه

۱-  قلعه بابک: این قلعه در میان جنگلهای قره داغ (ارسباران) بر بالای کوه آذرین با ترکیب نفلینی احداث گردیده است و چون محافظ تیزبینی از شهر کلیبر حفاظت می کند و هزاران دیدار کننده در فصول مختلف سال دارد. جاده آن آسفالت بوده و از کنار هتل شجاع آباد حدود یک ساعت راه پیاده جهت صعود به قلعه زمان نیاز است.

2-  جنگلهای عمومی ارسباران (قره داغ) که بخش اعظم آن در این شهرستان قر ار دارد دارای مناظر بسیار دیدنی و زیباست واقعاً مگر می توان از زیباییهای اسکلو دره سی، قلعه دره سی، اطراف هجران دوست، آغویه(اغی) محمود آوا قلبی سی، ییلاق مرزرود، بالان، بهروز سیر شد؟

3-  بنای معاصر آیئنه لو(آینالو) در داخل جنگلهای زیبای منطقه احداث شده است دارای ویژگیهای بسیار خاص است. آینالو در طول سال توریست های زیادی را دور خودش جمع کرده و از آنها پذیرایی می کند این ناحیه وسیله حفاظت محیط زیست به عنوان زیستگاهی جهت چند رأس مارال محدود و محصور شده است که بسیار دیدنی است.

4-     غارهای وایقان(وایان)وسلسائیل در کنارروستاهای وایقان ورشتین برای گردشگری بسیار دیدنی است.

5-  زیست گا ههای  dovroon، شیریق، وینق، شاه حیدر، شاه اوتوران، گره لای، داش آراسی، تازه کند، داش باشی، اطراف روستای ا بریق، کوههای تیروان چای، تی تی چای.

۶-  چمنزار هفته چشمه که در تلاقی  جاده طویل با جاده مرزی ارس واقع شده واحتمالاً اسم قبلی آن هپتال چشمه است دارای آب  معدنی زلال می باشد ودر بهار وتابستان بسیار باصفا است.

۷-  قلعه قیز قلعه سی یا آغجا قلعه سی در بین روستای خوی نرود با بالوجه واقع ویقیناً هم ازقلاع قبل از اسلام منطقه است بخشها ئی از آن سالم مانده ودارای برج وباروهای مختلف میباشد.

۸-  ییلاق چیچکلو:فاصله آن از ورزقان حدود 35 کیلومتر بوده ودارای راه آسفالت وخاکی است ، دارای آب  معدنی زلال  ومناظر بسیار زیبا ومنحصر به فرد میباشد؛ در فصول بهار وتابستان محل گردشگران زیادی از اقصی   نقاط کشور واستان است.

 این ییلاق با صفا بر ارتفاعات روستای ملک طالش واقع شده است.

۹-  ییلاق آندیل: در چمنزارهای ونستان قرار گرفته و بی نهایت زیباست، دارای چشمه سارهای مختلف و گونه های گیاهی متنوع است.

۱۰-  قلعه جوشون: این قلعه بر مسیر ورزقان ـ خاروانا واقع شده و احتمالاً نام آن کوشان ـ یکی از اقوام ترک است ،  می باشد. این قلعه دارای استخرهای متعدد که در دل سنگهای خارا کنده شده است، می باشد. از استخرهای معروف آن خدیجه گؤلی را می توان نام بردکه در کنار امامزاده جوشون واقع شده است. می گویند وقتی آتش در این قلعه مشتعل می شده از قلاع بابک،آغجاقلعه وقیزقلعه سی، واقع در جمهوری آذربایجان دیده می شده است. نیروهای رزمی با این وسیله به همدیگر علامت جنگ یا صلح می دادند.این قلعه نیز به احتمال زیاد به زمان مادها برمی گردد.

 

۱۱-     علی بیگ قلعه سی: در دامنه کوه تاریخی و زیبای کمتال یا کانتال واقع است.

۱۲-  ییلاقات آستمال یا آس آلان که نام دو قوم از نژاد ترک می باشندودارای مناطق کوروش یک ودو وگوران کش میباشد، بسیار زیبا ودیدنی است ؛ میتوان به این ییلاق ها از روستاهای کرینگان وآستمال رفت وآمد کرد.

۱۳-  آبشار دیدنی ارزیل ـ گل آخور در بخش خاروانا:آب این آبشار از چشمه های زیبای روستای  گل آخور(گول هئیر) تأمین شده وبا منظره بسیار دلربا از صخره های آهکی پائین می ریزد که مراجعین بسیاری در فصول مختلف دارد.چشمه های تغذیه کننده آن از داخل آهکهای کرتاسه (دوران دوم زمین شناسی) سرازیر میشود  آب بسیارگوارا دارد.

۱۴-  مسجد جامع خاروانا: این مسجد گویا قبلاً احداث شده ودر زمان عباس میرزا تعمیر شده است.هم اکنون نیز آباد بوده ودر اختیار اهالی شریف شهر خاروانا قرار دارد وسالیانه مورد مرمت  قرار   می گیرد.

۱۵-    ییلاقات گؤ لر خاروانا(رشته کوههای سلطان سنجر):  این ییلاقات بهمراه ییلاقات ارزیل ـ مرزآباد دارای مناظر بسیار زیبا و دیدنی است و در دامنه ها و در دل کوه نشانکوه یا سلطان جهانگیر داغ واقع شده است.

۱۶-    ییلاقات مشک انبر هم در نوع خودش بسیار دیدنی بوده و سالیانه گردشگران زیادی را در خود جای می دهد.

۱۷-  روستای دیدنی کرینگان دارای زبان تاتی که یکی از لهجه های  قدیم می باشد

۱۸-   کتیبه سیقیندل (سقندل):  این کتیبه و کتیبه رازلیق در شهرستان سراب باقیمانده از سنگ نوشته های دوران حکومت سیصد ساله اورارتوها (قبل از حکومت متمرکز مادها) در منطقه می باشد. در نزدیکی روستای سقندل مابین اهر  ـ ورزقان واقع شده است ودر بازگویی تاریخ منطقه بسیار بااهمیت است.

۱۹-  شهرآرا در شهر ورزقان : به احتمال قوی این شهر همان آلانشهر بوده است که به مرور به شهرآرا تغییر یافته است، البته فقط آثاری از خرابه های آن باقی مانده است.

۲۰-  حمام کردشت: این حمام هم یکی از آثار بسیار دیدنی است وزمان ساخت آن به دوران حکومت مغولان می رسدو در زمان عباس میرزا سردار دلاور ایرانی بازسازی مجدد شده است. اکنون میراث فرهنگی استان در حال مرمت و نگهداری ان می باشد.

۲۱-قلعه عباس میرزا در کردشت: این قلعه در زمان عباس میرزا ساخته شده است و مرکز فرماندهی جنگهای ایران و روسیه تزاری بوده است. اکنون نیز تخریب شده و تنها نشانه باقیمانده حصار سنگی وگلی تخریب شده و برج و باروهای خراب آن می باشد.

یک شعر از شاعر منطقه

 

"دیزمار"

خاروانانین مسجیدی بیر اثردیر

هر طرفی باشدان باشا هنردیر

دیزمار ایچره اورا گؤزل شهردیر

دیزماردا وار گؤزل اثر گؤرمه­ لی

گؤی گونبزی امامزادا سئومه­ لی

 

ارزیل گؤزل دؤره­ سینده باغلاری

آلما، هئیوا، گیرده­ کانلی باغلاری

بیر گزه­ سن اورانی سن یاز چاغلاری

آی دیزماریم گؤزوم منیم سنده ­دیر

آللاه سونرا جانیم سنه بنده­ دیر

 

گول ­آخیرین او شیرناسی شاریلدار

داشدان چیخیب سویو اونون پاریلدار

آراز دئیر جوشار قاچار خاریلدار

هر کیم اولا طبیعتین سئورمی

ائللر گلیب او شیرنانی گؤررمی
 

طرزم­ ده­ کی داش کوهولون نوماسی

تاریخ­لری قوچاقلارین قالاسی

گدیک ساری اولان بولاغ صفاسی

یازدا اورا قوناقسیز هئچ اولماییب

هریان سولا گولو اونون سولماییب

 

آستارقانین دؤره ­سینی داغ آلیب

داغ اته­ گین گول چیچکلی باغ آلیب

هر باغینا بیر قوچاقی کاغ سالیب

گؤر نه گؤزل کندلری وار دیزمارین

یاغی بوغان کس­لری وار دیزمارین

 

حسین علی نژاد(اندریان)

***************************************************************************

چرا دیگران داشته ها و افتخارات ما را تصاحب می کنند؟!!!

خاروانا و منطقه خاروانا یکی از محرومترین و به عبارت بهتر مرحومترین! مناطق آذربایجان و ایران می باشد. شاید عوامل زیادی این محرومیت را به وجود آورده اند عواملی از قبیل مهاجرت مردم منطقه به تهران و سایر شهرهای بزرگ، بی لیاقتی! و بی کفایتی مسئولین منطقه، دورافتادگی و کوهستانی بودن منطقه و ...، ولی به نظر می رسد عدم آگاهی مردم منطقه از حق و حقوق خود یکی از مهمترین عوامل باشد. از تمام ابعاد که نگاه کنیم منطقه قره داغ و خاروانا از مناطق مهم و استراتژیک ایران محسوب می شود. جالب است بدانید که دولتمردان خود نیز به این موضوع واقف هستند برای مثال دادن یک کرسی در مجلس شورای اسلامی به مردم منطقه خاروانا و ورزقان از دور دوم انتخابات مجلس تاکنون(علیرغم اینکه ورزقان و خاروانا تا چند سال پیش تابع شهرستان اهر بودند)، وجود دانشگاه های آزاد و پیام نور در هر دو شهر خاروانا و ورزقان و ... می تواند حاکی از این امر باشد. اما مهمترین نکته ای در این مطلب کوتاه میخواهم بدان بپردازم این است که شهرها و مناطق دیگر همیشه سعی کرده اند افتخارات و شخصیت های برخاسته از منطقه خاروانا را به نام خود کنند برای مثال علامه جعفری را خیلی ها تبریزی می دانند ستارخان را خیلی ها تبریزی می دانند محمدتقی خان پسیان، آیت الله مدنی تبریزی و غیره نیز همچنین. ولی مسئولین منطقه هیچ موقع و در هیچ جایی نخواستند بگویند اینها از منطقه ما هستند، علامه جعفری اهل سقای یکی از روستاهای خاروانا می باشد، محمد تقی خان پسیان اولین خلبان ایران اهل روستای سهرون خارواناست، آیت الله مدنی تبریزی یکی از مراجع تقلید که هم اکنون نیز در قید حیات بوده و در قم سکونت دارند اهل شهر خارواناست و خانه پدری ایشان در میدان امام خاروانا و روبروی مسجد جامع خاروانا هم اکنون نیز پابرجاست و نامادری ایشان در آن سکونت دارند، ستارخان اهل روستای بیشک ورزقان است که هم اکنون به نام سردارکندی مشهور است و ... آری مردم منطقه خود باید از داشته های خود دفاع کنند.

*************************************************************

خاروانانین علی بیگ قالاسی

در وبلاگی که مربوط به شهرستان جلفاست این قلعه به شهرستان جلفا مربوط شده است در حالی که همه آذربایجانیها و بویژه قره داغی ها اذعان دارند که کامتال و این قلعه در حوزه خاروانا بوده و از خاروانا کمتر از ۵ کیلومتر فاصله دارد. البته شاید نویسنده محترم وبلاگ مذکور مقصر نباشند چراکه با وجود اینکه چندین کیلومتر از سواحل رود ارس(آراز) در حوزه تقسیمات سیاسی خاروانا قرار دارد(زمینهای کشاورزی روستای دستجرد خاروانا) در تمامی نقشه های ایران و استان در قالب شهرستان جلفا نشان داده شده است.

علی بیگ قلعه سی               

در غربی ترین  نقطه کوهستانی قراداغ  یا  ارسباران و در یکی از جلب ترین  مناطق دیدنی آذربایجان در ساحل جنوبی رود ارس و در میان کوهستان زیبا و کم نظیر و سر بفلک کشیده کامتال (کمتال) دربلندترین نقطه اش بنام ( بزداش) قلعه معروف و قدینی و تاریخی آذربایجان را در خود جای داده است که در میان مردم و علاقمندان به طبیعت و تاریخ آذربایجان بنام  علی بیک قلعه سی یا قلعه علی بیک  معروف میباشد .

به عقیده اکثر محققان و قلعه شناسان ,قلعه علی بیک یکی از 55 قلعه ها و استحکامات بابک خرم دین  دلاور آذربایجان  بوده  است که  در نبر خود  با  اعراب  و سربازان خلفای  ستمگر عباسی از این قلعه و استحکامات آن ,استفاده نظامی کرده و و یکی از پادگالن های مهم بابک محسوب شده است .

فاصله  قلعه علی بیک  و کوهستان  کامتال از تبریز 222  کیلومتر , از مرند  147  و از هادیشهر 82 کیلومتر است و مسافت آن از روستای دستجرد خاروانا   12 کیلومتر می باشد.

علی بیک رهبری مبارزات مردم قسمتی از قفقاز را بر علیه دولت تزاری روس و ظلم و ستم امپراطوران آن زمان بعهده داشته است . آنچه مسلم است علی بیک شخص راه زن و دزد نبوده است .

سبک بنا و نوع معماری قلعه علی بیک تا حدودی شبیه قلعه بابک و قلعه قهقهه و آوارسین است. ارتفاع قلعه در بلندترین نقطه کوهستان کانتل بنام (بزداش) 2150 متر

از سطح دریا بوده و از دامنه و از دره پتک لی (محل کندو عسل) در حدود 950 متر

می باشد .

 معروفترین دره کامتال بنام پتک لی دره ای است که علاوه بر کارگذاشتن کندوهای عسل توسط مردم محل  عسل طبیعی در شکاف  سنگ ها و سخره های کوهستانی از گلهای معطر کوهستانی تولید می شود که معروفیت خاص دارد .

کوهستان کامتال (کمتال) از مهمترین و جالب ترین کوههای ارسباران یا قراداغ است.

 

 بر گرفته از کتاب قلعه های آذربایجان : بهروز خاماچی

**********************************************************************************

 

******************************************************************